مجمع ملی خانواده در راستای طرح تحکیم خانواده (حامین)، اقدام به تولید و انتشار کتابهای مهارتافزایی زوجین با نام «زوجیار» کرده است. «مهارت تفکر انتقادی و نقش آن در تحکیم روابط زوجین» به قلم دکتر سیده مرضیه شعاع هاشمی، پنجمین جلد از دوازده جلد کتاب مجموعه حاضر است.
نوشتن این کتاب از دل یک پرسش ساده اما مداوم آغاز شد: چرا با وجود نیتهای خوب، عشق و تعهد، بسیاری از روابط زوجین بهتدریج فرسوده میشوند؟ همیشه هنگام مطالعه و یا گفتوگو با زوجهای مختلف، بارها به این نتیجه رسیدم که مسئله اصلی، همیشه «کمبود احساس» نیست؛ بلکه اغلب، ناآگاهی از شیوه فکر کردن، تفسیر کردن و تصمیم گرفتن در دل رابطه است. ما در زندگی مشترک، بیش از آنکه از فقدان محبت آسیب ببینیم، از قضاوتهای شتابزده، فرضیات نانوشته و گفتوگوهای ناتمام رنج میبریم. تفکر انتقادی برای من، پاسخی بود به همین رنج پنهان؛ مهارتی که میتواند به رابطه عمق بدهد، نه فاصله.
این کتاب با این باور نوشته شده است که تفکر انتقادی در روابط زناشویی بهمعنای سختگیری، بدبینی یا تحلیلگری افراطی نیست. برعکس، تفکر انتقادی تلاشی است برای دیدنِ دقیقتر، شنیدنِ عمیقتر و فهمیدنِ منصفانهتر؛ هم خودمان و هم شریک زندگیمان. در این نگاه، پرسشگری جای قضاوت را میگیرد، گفتوگو جای حدسزدن را، و مسئولیتپذیری جای سرزنش را. تفکر انتقادی به ما کمک میکند از واکنشهای خودکار فاصله بگیریم و آگاهانهتر انتخاب کنیم که چگونه حرف بزنیم، چگونه اختلافنظر داشته باشیم و چگونه تصمیم بگیریم.
امید من از نگارش این اثر، ارائه نسخهای آرمانی از رابطه کامل نبوده است؛ بلکه دعوتی صادقانه به فکر کردنِ دوباره درباره رابطهای است که در آن زندگی میکنیم. اگر این کتاب بتواند حتی در یک لحظه مکث ایجاد کند؛ مکثی پیش از قضاوت، پیش از خشم، یا پیش از سکوت، آنگاه به هدف خود نزدیک شده است. تفکر انتقادی قرار نیست عشق را کمرنگ کند؛ اگر درست فهمیده و بهکار گرفته شود، میتواند آن را بالغتر، امنتر و ماندگارتر سازد.