مجمع ملی خانواده در راستای طرح تحکیم خانواده (حامین)، اقدام به تولید و انتشار کتابهای مهارتافزایی زوجین با نام «زوجیار» کرده است. «حقوق زوجین در اسلام» به قلم دکتر سیده مرضیه شعاع هاشمی، آخرین جلد از دوازده جلد کتاب مجموعه حاضر است.
بحث دربارهی حقوق زوجین در اسلام به بررسی مجموعهای از قواعد حقوقی منحصر نمیشود، بلکه مطالعهی یکی از بنیادیترین ساختارهای زندگی انسانی است؛ ساختاری که در آن اخلاق، قانون، عاطفه و مسئولیت در هم تنیده میشوند. خانواده صرفاً یک واحد اجتماعی برای ساماندهی روابط زن و مرد نیست، بلکه محیطی است که در آن شخصیت انسان شکل میگیرد، ارزشهای اخلاقی منتقل میشود و نخستین تجربههای عدالت، محبت و مسئولیت در زندگی فردی پدید میآید. از همین رو، فهم دقیق حقوق و وظایف همسران را باید بخشی از فهم عمیقتر از نگاه اسلام به انسان و جامعه دانست. از اینرو در ابتدا ناگزیریم به مبانی بپردازیم؛ زیرا بدون فهم ریشهی معنوی و انسانمحور خانواده در اسلام، هر گفتوگویی دربارهی حقوق زوجین سطحی خواهد بود.
در ادامه، حقوق اختصاصی زن و مرد در کنار مسئولیتهای واقعی و نه ایدهآلشدهی آنها بر پایهی آیات قرآن، روایات معتبر و منابع فقهی و حقوقی تحلیل شده است؛ مسئولیتهایی که گاه از آنها تنها نامی باقی مانده و نیازمند بازخوانی دوبارهاند. سپس به روابط مشترک و متقابل پرداخته شد؛ جایی که اخلاق، بیش از قانون، نقشآفرینی میکند تا اختلافات آغاز نشوند. پس ضرورت صحبت دربارهی اختلافها نمایان میشود؛ زیرا هیچ پژوهشی در باب خانواده، بدون درک واقعیتهای تلخ و شیرین زندگی مشترک کامل نمیشود، و در نهایت باید نشان داد که این حقوق بدون ضمانت اجتماعی، آموزشی و اخلاقی، هرگز به کارآمدی نمیرسند.
امید است این اثر بتواند برای تمامی علاقهمندان به مباحث حقوق زوجین و نهاد خانواده در اسلام، منبعی معتبر و منظم فراهم آورد و در ارتقای فهم دقیقتر از جایگاه خانواده در اندیشهی اسلامی سهمی هرچند محدود ایفا کند.